Mücavir alan Kavramı ve Aklınıza Takılan Konularla İlgili Mücavir Alan Kavramı Sıkça Sorulan Sorular Konu Başlığı altında incelenmiştir.
Soru Bakanlığımızca yapılan çalışmalarda yeniden tanımlanan planlama süreci ne tür yenilikler getirmektedir?
Planlama Sürecinin Yenilenmesi Projesi ile yeni mevzuat düzenlemelerinde özellikle yerel idarelere İl Çevre Düzeni Planı yapım sürecine ilişkin Bakanlığımız tarafından kılavuzluk edilmesini ve yeni planlama anlayışlarının Ülkemiz planlama pratiğine kazandırılmasını amaçlamaktadır.
Bakanlığımızca basılan Planlama Sürecinin Yenilenmesi Kitabı, yeni yasal düzenlemeler ile İl yönetimlerine devredilen mekânsal plan elde etme ve onaylama yükümlülüğüne, yeni açılımlar getirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, İl düzeyinde yapılan diğer planlama çalışmaları ile kurumsal stratejik planlama çalışmalarını derlemeyi ve bütünleştirmeyi hedeflemektedir. Bu bütünleşme, üst ölçekli planların il düzeyine etkileri gözetilerek ve il ölçeğindeki farklı sektörel plan öngörülerinin mekânsal bütünlük içinde ele alınması ile sağlanacaktır. Bu yeni yaklaşım, Türk planlama sistemine yeni bir planlama türü ve ölçeği getirmeyecek, tam tersine var olan sektörel ve kurumsal planları kucaklayan, mekânsal, stratejik, gelişme planını ortaya koyacaktır. Böylece, il yönetimleri ilin ekonomik, toplumsal ve çevresel sektörleri için gerçekleştirilen stratejik öngörüleri mekânsal yapı ile bütünleştiren, bunları gerektiğinde gözden geçiren, sektörel kararları programlayan, katılımcı yöntemlerle elde edilmiş bir "yol haritası"na kavuşmuş olacaktır.
Sonuçta İl Çevre Düzeni Planları'nın (İLÇDP) hazırlanma, onay ve uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemek ve yerel idarelerle, merkezi idareler arasında etkili, verimli ve hakça bir plan anlayışının yerleştirilmesinde ne tür yöntem, esas, işbirliğinin yapılacağı yönünde kılavuzluk yapmaktadır. Yeni Planlama Sistemi Klasik Planlama anlayışından farklı olarak il çevre düzeni planlarının il stratejik planlarla ilişkisi kurularak, stratejik planların mekâna yansıtılması ve planların performanslarının ölçülmesine olanak sağlamaktadır. Bu kapsamda İl Çevre Düzeni Planları'nın, 1/100 000 ölçekli Plan Paftası, 10 adet (Stratejik Yatırımlar, Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Koruma Alanları, Özel Önlem Gerektiren Alanlar, Sanayi Alanları, Tarımsal Faaliyet Odakları, Turizm Alanları, Kentsel Hizmet Alanları, Teknik Altyapı, Karayolu Bağlantıları ve Plan Ana Bölgeleri) Tematik Bilgi Paftası, Plan Hükümleri, Plan Eylem Programı ve Plan Açıklama Raporu olmak üzere 5 temel evraktan oluşmaktadır.
Soru "Mücavir Alan Sınırı" ile "Belediye Sınırı" kavramları hep karıştırılmaktadır. Bu iki tanım arasındaki fark nedir?
"Belediye", Belde halkının ortak yerel gereksinmelerini karşılayan ve belde hizmetlerini gören kamu tüzel kişiliğine sahip yerel yönetim kuruluşudur. "Belediye Sınırı", bir belediyenin Yasa kurallarına göre belirlenen sınırlarıdır.
İl ve ilçe merkezlerinde zorunlu olmak üzere, nüfusu 5000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulmaktadır. Belediyesi bulunan yerleşim yerlerine belde denilmektedir. Belediye, mahalli yöneticisi olan idari birimlerdir. Mahalle, belediye sınırları içerisinde yer alan, sınır sınıra birleşimiyle Belediye'leri oluşturan ve mahalli yöneticisi olan idari birimlerdir. Büyükşehir Belediyesi, mahalli yöneticisi olan, kapsadığı alan itibariyle hiyerarşik olarak ifade edilemeyen, ilçelerin birleşiminden oluşan idari birimlerdir. Büyükşehir belediyelerinin sınırları, İlçe belediyelerinin sınırlarını kapsar
Mücavir alan sınırı ise Belediye sınırlarının dışında, imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti adına verilmiş olan sınırdır.
Ancak hemen belirtilmesi gereken bir boyut mücavir alanın bir idari alan anlamına gelmediğidir. Diğer bir anlatımla, belediye ya da il sınırları birer idari sınırdırlar. Örneğin, bir alanda belediye kurulup, belediyenin seçilmiş organlarının iş başına gelmesi bu alan içindeki köylerin idari varlığı ve tüzel kişiliğinin sona ermesine yol açar. Oysa bir köyün mücavir alan sınırlarına alınması, köyün idari ve tüzel kişiliğinin sona ermesi anlamına gelmez. Bu durumda imar mevzuatına, uygulamasına ve denetlenmesine ilişkin konularla, emlak vergisi ödemelerine ilişkin konularda belediyeye karşı sorumluluk doğar.
Soru Mücavir alanların belediyeler açısından önemi nedir?
Mücavir alanların belediyeler açısından önemi şöyle sıralanabilir.
•· Belediye Gelirleri Yasası uyarınca mücavir alandan harç alınabilir.
•· Mücavir alanda belediye hizmet götürme yükümlülüğünü üstlenmemektedir. (Harç alınması için su ve yol olması yeterli olup, bunların belediyece sağlanma zorunluluğu bulunmamaktadır.)
•· Mücavir alanda kalan arsa ve arazilerin emlak vergileri belediyece tahakkuk ve tahsil edilmektedir.
•· Bu alanlarda yaşayan ve belediyenin vergi mükellefi olan vatandaş, belediye organlarının seçmeni değildir.
•· İmarla ilgili dolaylı ve doğrudan ilişkili olan mevzuat, belediyelere hak, yetki ve görev tanımı yaparken mücavir alanları da kapsamaktadır.
Soru Mücavir Alan Tekliflerinde İl İdare Kurulu Kararı yerine İl Genel Meclis kararı alınabilir mi?
Valiliklerce İl İdare Kurulu Kararı yerine İl Genel Meclisi Kararı gönderilmektedir. Bilindiği üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanununda mücavir alanlara ilişkin olarak İl Genel Meclisine özel bir görev verilmemiştir. Ayrıca 5442 sayılı İl İdaresi Kanunun 60. maddesinde "İdare kurulları, idari, istişari ve kazai olmak üzere türlü karar alırlar. İdare kurullarının idari yetkileri kanun ve tüzüklerle kendilerine verilen vazifelerdir" denilmektedir. Bilindiği üzere 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, mücavir alanlar; imar denetimi bakımından belediyelerin kontrol ve sorumluluğuna verilen alanlar olarak tanımlanmakta, 45. maddesinde ise Belediye Meclis Kararı ve İl İdare Kurulu Kararını müteakip Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylanacağı belirtilmektedir. 5302 sayılı İl Özel İdareleri Kanunu'nda ise imara ilişkin hizmetlerin belediye sınırları dışında İl Özel İdaresince yerine getirileceği belirtilmekle birlikte mücavir alanlar ile ilgili açık ve ayrıntılı bir hüküm yer almamıştır. Konu ile ilgili İçişleri Bakanlığı ile yapılan yazışmalar sonucu İçişleri Bakanlığı İl Özel İdaresinin imarla ilgili görev alanını belediye ve mücavir alan sınırı dışında tanımlamakta ve mücavir alan işlemlerinin Bakanlığımızca mevcut işleyiş içerisinde devam etmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Soru Bakanlığımız tarafından onaylanan Çevre Düzeni Planlarında bulunan belediye mücavir saha sınırları geçerli midir?
İl çevre düzeni planlarında yer alan mücavir alan sınırları bilgi amaçlı işlenmiş olup, bilgi amaçlıdır. Ancak bazı il çevre düzeni planlarında plan kararlarının daha iyi uygulanabilmesi için Bakanlığımızca 3194 sayılı imar kanunun 45. Maddesi uyarınca resen mücavir alan verilmiş olup, bu alan 9. Madde uyarınca onaylanan paftalar üzerinde ayrıca İmar Kanunun 45. Maddesi uyarınca da onaylanmıştır ibaresi yazılıdır. Bu tür paftalar İmar Kanunun 45. maddesi kapsamında resen onaylandığı için uyulması gereken yasal bir işlemdir.
Soru Belediye merkezlerinden çok uzaktaki sahalar mücavir alan olarak gösterilmiştir. Ancak ara mesafelerde yeni belediyeler kurulmuş olup, bu belediyelerin de sınırlarına dâhil etmediği ancak planda merkez belediye mücavirinde bulunan boş alanların hükmü ne olacaktır?
Yeni Belediye sınırı dışında kalan bu alanlar, yeni bir onaylama yapılıncaya kadar bağlı bulunduğu belediyenin mücavir alanı olarak işlem yapılır.
Soru Bakanlığımızca onaylanan Belediye mücavir alanı sınırlarında kalan köyün başka bir ilçede olması durumunda ne yapılması gerekiyor?
Farklı bir ilçenin sınırlarında mücavir vermemenin yasal bir yaptırımı bulunmamaktadır. Ancak farklı bir ilçenin sınırında kalan bir alanın belediyeye mücavir alan olarak verilmesi durumunda vatandaşların farklı ilçe birimlerinde işlerini yürütmek zorunda kalacağı dikkate alındığında Bakanlığımızca zorunlu haller dışında bu tür onamalar yapılmamaktadır.
Soru Belediye mücavir alan içerisinde daha sonraki yıllarda yeni belediyeler kurulursa, bunlara bağlı olarak mücavir alan sınırı değiştirilecek mi?
Mücavir alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş alanlardır. Mücavir alan sınırları idari sınırlar olmayıp, iktisadi, sosyal ve kentsel gelişmeleri mekânsal olarak planlı bir şekilde yönetmek ve denetlemek amacıyla imar bakımından belediyelerin yetkisine verilen yerler olduğu dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle bir belediyenin mücavir alanında bulunan alanların bir kısmı veya tamamının belediye olması durumunda, belediye sınırına dâhil edilen yerlerdeki belediyenin mücavir alan sınırı herhangi yeni bir işleme gerek kalmaksızın ortadan kalkar. Ancak belediye sınırı dışında kalan alanlar mücavir statüsünü korumaya devam eder ve yeni bir onaylama yapılıncaya kadar bağlı bulunduğu belediyenin mücavir alanı olarak işlem yapılır.
Soru Yeni çıkan Büyükşehir Belediye Kanunu kapsamında Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde alt kademe belediyelerine ait mücavir alan işlemleri nasıl olacaktır?
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 2. maddesi uyarınca belirlenen Büyükşehir belediye sınırları dışında kalan ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 45.maddesi uyarınca 5216 sayılı Kanunun kabulü tarihinden önce Bakanlığımızca onaylanan ve Büyükşehir belediyesi kapsamında kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerine ait mücavir alan sınırları halen geçerliliklerini korumakla birlikte; anılan kanun kapsamında kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin Büyükşehir belediye sınırları dışında kendine ait yetki alanı olamayacağı hususu dikkate alındığında, hiçbir işleme gerek kalmaksızın Büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılacaktır. (5747 sayılı Kanun uyarınca Büyükşehir Belediyelerinde İlk kademe belediyesi tanımı ve kavramı kaldırılarak sadece ilçe belediyelerinin bulunması hükmü getirilmiştir).
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 27. Maddesinin 3. fıkrası uyarınca belediye sınırları dışında kalan mücavir alanların, ilçe belediyeleri arasında Büyükşehir Belediye Meclisince bölüştürüleceği, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin kendilerine münhasır mücavir alanları olamayacağı, dikkate alındığında mücavir alana alma ve çıkarma veya mücavir alanda değişiklik yapma konusunda belediye düzeyinde işlem yapma veya tasarrufta bulunma yetkisi, Büyükşehir belediye meclisine aittir. Diğer bir ifadeyle, mücavir alan tekliflerinde sadece Büyükşehir Belediye Meclis Kararı alınması yeterlidir.
Ayrıca, 5216 sayılı Yasanın Geçici 2. Maddesinde Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde kalan köylerin tüzel kişiliğinin sona ererek mahalleye dönüşeceği, ancak Orman köylerinin tüzel kişiliğinin devam edeceği ve bu köylerin imar bakımından Büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu köyler yasa koyucu tarafından özel statüye sahip alanlar olarak değerlendirildiğinden bu köyleri içeren mücavir alan tekliflerine ilişkin Bakanlığımızca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
Soru 5747 sayılı "Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" kapsamında belediye tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin mücavir alanları ile ilgili nasıl bir işlem yapılacaktır?
5747 sayılı Kanun ile iki farklı alanda değişikliğe gidilmiştir. Bunlardan birincisi büyükşehir belediye sınırları içinde yapılan değişiklikler, diğeri de büyükşehir belediyesi sınırları dışında belde belediyelerinde yapılan değişiklikler.
Birinci durumda, Büyükşehir belediyesi mücavir alanında yetkilendirilen ilk kademe belediyelerinin tüzel kişiliğinin kalkması durumunda bu mücavir alanlarda hangi ilçe belediyesinin yetkili olacağı büyükşehir belediyesi meclisince karara bağlanır.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde yer alan ve tüzel kişilikleri kaldırılan ilk kademe belediyelerinin yerel seçimlere kadar hizmet vermeye devam edeceği ancak bu yerlerde yeni nazım ve uygulama imar planı yapılamayacağı, tüm imar uygulamalarının, zorunlu imar planı değişiklikleri ve yapı ruhsatlar hariç olmak üzere, büyükşehir belediyelerince yürütülmesi anılan Kanun ile hüküm altına alınmaktadır. Tüzel kişilikleri kaldırılan ilk kademe belediyelerinin yetkisinde olan mücavir alanlar da imar uygulamaları aynı hükümlere tabidir.
İkinci durumda ise, tüzel kişiliği kalkan belde belediyelerinin Bakanlığımızca daha önce onaylanmış mücavir alanları da ikinci bir işleme gerek kalmaksızın ortadan kalkarak bu alanlarda yetki Valiliklere geçer. Söz konusu belde belediyeleri yerel seçimlere kadar hizmet vermeye devam edecek ancak gerek belediye sınırları içinde gerekse onaylı mücavir alan sınırları içinde yeni nazım ve uygulama imar planı yapılamayacaktır. Zorunlu değişiklikler ve yapı ruhsatı hariç tüm imar uygulamaları il özel idaresince yürütülecektir.
Soru 3194 sayılı İmar Kanununun 45. Maddesi; "Mücavir alan sınırları Belediye Meclisi ve İl İdare Kurulu kararına dayanılarak Vilayetlerce Bakanlığa gönderilir. Bakanlık bu teklifleri inceleyerek aynen veya değiştirerek tasdik etmeye veya değiştirmeye yetkili" olduğu belirtilmektedir. İmarla ilgili işlemle İl Özel İdaresine devredildiğinden Mücavir Alan onamaları ile ilgili işlemler yine Bakanlığımız adına Müdürlüğümüzce mi yapılacak, İl İdare Kurulu kararı mı yoksa İl Genel Meclisi kararımı alınacak?
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun İl Özel İdaresinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları başlıklı 6. Maddenin İl özel idaresi mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; "İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma (...); orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında," Yapmakla görevli ve yetkili kılmıştır.
Ancak söz konusu Mücavir Alan onamaları 3194 sayılı İmar Kanunun 45. maddesi kapsamında Bakanlığımıza onama yetkisi vermiştir. Bu nedenle İmar Kanunun 45. Maddesi uyarınca mücavir alan teklifleri ilgili Valilik (Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü) tarafından hazırlanarak Bakanlığımıza iletilmesi gerekmektedir. Mücavir alan teklifine ilişkin görüşün inceleme aşamasında İl Özel İdaresi ve İl İdare Kurulunun sadece görüşü alınmaktadır.
Soru Adrese Dayalı Sistemi kapsamında istenen çalışma sadece mücavir onayı bulunan belediyeler için mi yapılacak? Mücavir alanı bulunmayan tekil belediyeler için de sınır çalışması yapılacak mı?
Konunun aciliyeti nedeniyle bu aşamada sadece 3194 sayılı kanunun 45. Maddesi uyarınca onaylı mücavir sınırı bulunan belediyeler çalışma kapsamındadır.
Soru Mücavir alanı bulunmayan belediyelerin belediye sınırları Bayındırlık ve İskan Bakanlığında mevcut mu?
Belediye sınırları 5393 sayılı belediye kanunu kapsamında belirlendiğinden İç İşleri Bakanlığının yetki ve sorumluluğunda olup, bakanlığımca arşivlenmemektedir. Bakanlığımız arşivinde sadece mücavir tekliflerine ilişkin bilgi amaçlı belediye sınırları bulunmaktadır.
Soru Daha önce onaylı Çevre Düzeni Planında bulunan belediye mücavir saha sınırları geçerli midir?
İl çevre düzeni planlarında yer alan mucavir alan sınırları bilgi amaçlı işlenmiş olup, bilgi amaçlıdır. Ancak bazı il çevre düzeni planlarında plan kararlarının daha iyi uygulanabilmesi için bakanlığımızca 3194 sayılı imar kanunun 45. Maddesi uyarınca resen mücavir alan verilmiş olup, bu alan 9. Madde uyarınca onaylanan paftalar üzerinde ayrıca imar kanunun 45. Maddesi uyarınca da onaylanmıştır.
Soru Geçerli ise, planda gösterilen mücavir alan içerisinde daha sonraki yıllarda yeni belediyeler kurulmuş olduğundan, bunlara bağlı olarak mücavir alan sınırı değiştirilecek mi?
Mücavir alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş alanlardır. Mücavir alan sınırları idari sınırlar olmayıp, iktisadi, sosyal ve kentsel gelişmeleri mekânsal olarak planlı bir şekilde yönetmek ve denetlemek amacıyla imar bakımından belediyelerin yetkisine verilen yerler olduğu dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle bir belediyenin mücavir alanında bulunan alanların bir kısmı veya tamamının belediye olması durumunda, belediye sınırına dâhil edilen yerlerdeki belediyenin mücavir alan sınırı herhangi yeni bir işleme gerek kalmaksızın ortadan kalkar. Ancak belediye sınırı dışında kalan alanlar mücavir statüsünü korumaya devam eder ve yeni bir onaylama yapılıncaya kadar bağlı bulunduğu belediyenin mücavir alanı olur.
Soru Daha önce onaylı Batı İçel Kıyı Kesimi Çevre Düzeni Planında belediye merkezlerinden çok uzakta, hizmet götürmeyeceği yerler de mücavir saha gösterilmiştir. Ara mesafelerde yeni belediyeler kurulmuş olup, bu belediyelerin de sınırlarına dâhil etmediği ancak planda merkez belediye mücavirinde bulunan boş alanların hükmü ne olacaktır?
Belediye sınırı dışında kalan bu alanlar, yeni bir onaylama yapılıncaya kadar bağlı bulunduğu belediyenin mücavir alanı olur.
Soru Yapılan incelemede köy sınırlarının sadece tutanaklarda mevcut olduğu, haritalardaki gösterimlerin ise kroki mahiyetinde olduğu, yazılan mevkii isimlerinin 1/25000 haritada bulunmadığı veya farkı adlandırıldığından dolayı köy sınırlarının 1/25000 ölçekli haritaya verilen süre içerisinde işlenmesinin zor olacaktır. Ne yapılabilir?
Valilikler ile il özel idaresi ortaklaşa çalışma yapılarak köy sınırlarının belirlenerek sayısal ortama aktarılması gerekmektedir.
Soru Onaylı mücavir alanı bulunan belediyelerin, mücavir sahalarında köylerin tamamının veya kısmi olarak kaldığı belirlenmiştir. Bu köy sınırlarının kısmi olanları mı işlenecek? Tamamı giren köylerin de köy sınırları işlenecek mi?
Mücavir alana kısmen veya tamamen giren köyler olarak bir ayrım yapılmamaktadır. Bu nedenle 45. Madde uyarınca onaylana mücavir alan sınırlarına tamamı veya kısmen girsin tüm köy sınırları bütün olarak gösterilecektir.
Soru Bakanlımızca 12.03.1997 tarihinde onaylı İlimiz Anamur İlçesi Ören Belediyesine ait Ardıçlıtaş köyü mücavir alan dosyasının incelenmesi sonucu bu mücavir sahanın diğer ilçe, Bozyazı İlçesinde kaldığı tespit edilmiştir. Farklı ilçede olduğu tespit edilen bu mücavirin hükmünün ne olacağı?
Farklı bir ilçenin sınırlarında mücavir vermemenin yasal bir yaptırımı bulunmamaktadır. Ancak farklı bir ilçenin sınırında kalan bir alanın belediyeye mücavir alan olarak verilmesi durumunda vatandaşların farklı ilçe birimlerinde işlerini yürütmek zorunda kalacağı dikkate alındığında bakanlığımızca zorunlu haller dışında bu tür onamalar yapılmamaktadır.
Soru Mersin Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde alt kademe belediyeleri ve köyler mevcut olup, Büyükşehir belediye sınırının işlenmesi yeterli olacak mı? Diğer alt kademe belediyelerinin ve köylerin sınırları işlenecek mi?
Büyükşehir ve belediye sınırları işlenecektir. Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununa göre orman köyleri özel bir statüye sahip olduklarından ve bu alanlar mücavir olarak değerlendirildiğinden bu statüye sahip köylerin işlenmesinde yarar bulunmaktadır.
Ayrıca, 5216 sayılı büyükşehir belediyesi kanunun 2 nci maddesi uyarınca belirlenen büyükşehir belediye sınırları dışında kalan ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 45.maddesi uyarınca 5216 sayılı kanunun kabulü tarihinden önce bakanlığımızca onaylanan ve büyükşehir belediyesi kapsamında kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerine ait mücavir alan sınırları ise halen geçerliliklerini korumakla birlikte; anılan kanun kapsamında kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin büyükşehir belediye sınırları dışında kendine ait yetki alanı olamayacağı hususu dikkate alındığında, hiçbir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılacaktır.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
