Bayındırlık
Ve İskan Bakanlığı Kırsal ALan Planlaması Projesi kapsamında basılan
kitap TAU-Genel Müdürlüğü Döner Sermaye işletmesinden temin
edinilebilir.
KIRSAL ALAN TANIMI
Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 8. Beş yıllık kalkınma planı çalışmaları çerçevesinde hazırlanan kırsal kalkınma özel ihtisas komisyonu raporu; kırsal alanın önce kentsel alanlar dışındaki mekânlar olarak tanımlanabileceğini belirtmektedir. Buna göre; "Kırsal alanlarda yaşam ve ekonomik faaliyetler önemli ölçüde doğal kaynakların doğrudan kullanım ve değerlendirilmesine bağlıdır. Gelişme süreci nispeten yavaş işlemektedir. Geleneksel yaşam biçimi etkindir. Teknolojik gelişme yavaştır."
Rapor ayrıca kırsal alanları metropoliten alanların dışında kalan il, ilçe, köy ve mezralarda sosyal güvence olanaklarından (iş, emeklilik, sağlık ve kültür) yeterince yararlanamayan bireylerin oluşturduğu mekânsal büyüklükler olarak da tanımlamaktadır. Bu tarif sübjektif ve yetersizdir. Ülkemizde genel olarak kırsal alanlar il ve ilçe merkezleri dışındaki üretime kaynak teşkil eden alanlar olarak tanımlanmaktadır. Nüfusumuzun yaklaşık % 35'i kırsal alanlarda yaşamaktadır.
Kırsal alanları; kırsal yerleşik alanlar (belde, köy, mezra ve oba v.b.) ve bu yerleşik alanları da barındıran kentsel alanlarında dışında kalan bütün araziler olarak tanımlayabiliriz. Kırsal yerleşimler bu kırsal alanlardaki düşük nüfuslu yerleşimlerdir.
DİE'nin nüfus sayımlarındaki kabullerine göre il ve ilçe
merkezleri dışındaki yerleşimler kırsal alan yerleşimleridir. Bu kabul
objektif ve mülki idare taksimatına ve işleyişine uyan bir kabuldür.
İlçe merkezlerinden bazıları ili içindeki kimi köylerden daha az
nüfusta barındırsa, mülki teşkilatlanmanın getirdiği idari fonksiyonlar
ve buna bağlı diğer fonksiyon yoğunlaşmaları ile ister istemez gerçek
Kentleşme yolunda aşama kaydetmiş bulunmaktadırlar. Bu bakımdan nüfusu
ne olursa olsun kırsal alan yerleşmelerinden (köy, belde ve
bucaklardan) farklılaşmışlardır.
Köy yerleşimleri dışında kalan ve ilgili mevzuatına göre tanımlanan kırsal yerleşimler: Bucak (nahiye), ve Belde (köy belediyesi) dir. Bucak teşkilatları Osmanlı döneminde l864 "Vilayet-ı Umumiye Nizamnamesini" tamamlayan "Nevarih Nizamnamesi" ile nahiye merkezi adı ile kurulmuşlardır. Müslim ve gayrımislüm cemaati olan köylerde amme intizamını ve birliğini sağlamak için, iki cemaatı kararları ile dengeleyen ve merkezden tayin edilen nahiye müdürleri en ufak mülki amir olarak bu köylerde dirlik ve düzeni temin etmişlerdir. Cumhuriyetle birlikte bucak merkezi adı ile var olan bu köylerde sistem tedricen ve fiilen ortadan kalkmıştır. Beldeler veya köy belediyeleri 1580 sayılı Belediyeler Kanununda nüfusu 2000'i geçen köylerde kurulan belediye teşkilatları olarak tanımlanmıştır. (03/07/2005 tarih ve 5393 sayılı yeni belediye kanununda belediye teşkilatı kurulması için gerekli nüfus 5000 olarak belirlenmiştir.) Ancak belde belediyeleri nüfus ve kaynak eksikliğinden dolayı kırsallıktan kurtulamamışlardır.
1864 Vilayet Nizamnamesinde köy bir idari birim olarak tanımlanmaktadır. Köyler coğrafyacılara göre kırsal alanda dağınık olan ve nüfusu az yerleşmeler olarak, sosyologlara göre kendi içine kapalı, ekonomik bakımdan kendi kendine yetmeye çalışan, izole, okur yazarı az, homojen kırsal yerleşmeler olarak, 442 sayılı Köy Kanununda ise nüfusu 2000 den aşağı yurtlar olarak tanımlanmaktadır.
DPT'nin 2006 Ulusal Kalkınma Stratejisi belgesinde ‘kalkınma planları ile uyumun sağlanması amacı ile kırsal alanlar, 20 bin ve daha fazla nüfusa sahip kentsel yerleşmeler dışında kalan alanlar olarak kabul edilecektir' denilmektedir. Kanımızca bu yaklaşım ülke koşulları ve D.İ.E. gibi kurumların geliştirdiği bilgi yapılanması ve birikimi ile çelişecek ve kavram kargaşası yaratacaktır. Nüfus gibi sabit olmayan bir ölçüt en azından tekil yerleşmeler bazında devamlı tanım değişmelerine yol açacaktır. Bu durumda birçok ilçe merkezi gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun kırsal yerleşme düzeyinde ele alınacaktır. Hatta durağan nüfus yapısı ile bazı il merkezleri bile statü kaybı ile karşı karşıya kalabilir.
Kırsal alanı, kentsel olmayan araziler olarak tanımlamak da mümkündür. Kentsel alan bir yoğunluklar alanıdır. Ekonomik güç burada organize olur. Kırsal alanların ortak özelliği ise ekonominin tarım ve hayvancılığa dayanması, nüfus yoğunluğunun düşük olması, gizli işsizlik, gelir azlığı, geniş aile yapısı ve sosyal ilişkilerin geleneklere göre yürütülmesidir.
1.ÜLKE MEKANSAL ORGANİZASYONUNUN TANIMLANMASI BAĞLAMINDA KIRSAL ALANIN KENDİ DOĞASINDAN KAYNAKLI SÜRDÜRÜLEBİLİR PLANLAMA ANLAYIŞI AÇISINDAN KALKINMA, EKOLOJİK VE SEKTÖREL ANLAMI İLE ÖNEMİNİN TANIMLANMASI
1.1 DOĞAL KAYNAKLAR, EKOLOJİK DENGE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK..
1.2 SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE DÖNÜŞÜMLÜ KAYNAK KULLANIMI
1.3 KIRSAL ALAN KAVRAMI:
1.4 KIRSAL ALANLARIN MÜLKİYET STATÜSÜ..
1.5 KIRSAL KALKINMA VE TANIMLARI
1.5.1 Dünyada Kırsal Kalkınma Alanında Ortaya Çıkan Yeni Yönelimler.
1.5.2 Kırsal Kalkınmada Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği Stratejileri
1.5.3 AB. Kırsal Kalkınma Uygulamalarına Yönelik Türkiye'nin Dikkate Alması Gereken Konular.......................................................................................................................
1.6. KIRSAL KALKINMAYA YÖNELİK STRATEJİLER..
1.6.1. Kırsal Kesimde Kalkınmanın Sağlanması
1.6.2 Kurumlar Arası Yetki ve Sorumlulukların Rasyonelleştirilmesi
1.7 SÜRDÜRÜLEBİLİR KIRSAL PLANLAMA YAKLAŞIM ÖZETİ
2. EKONOMİK KALKINMA ANLAMINDA KIRSAL ALANIN KENTSEL PLANLAMANIN BİR PARÇASI OLARAK YENİDEN TANIMLANMASI
2.1 GİRİŞ.
2.2 KIRSAL KALKINMA STRATEJİLERİ :
2.3 KIRSAL ALANLARDA FİZİKİ PLANLAMA..
2.4 KIRSAL ALANIN KENTSEL ALAN PLANLAMASININ TAMAMLAYICISI OLMASI
3. AVRUPA BİRLİĞİ KIRSAL KALKINMA MEVZUATI VE POLİTİKALARI İLE ÇEŞİTLİ ÜLKELERİN PLANLAMA SİSTEMLERİNİN BU KAPSAMDA DEĞERLENDİRİLMESİ
3.1 AVRUPA BİRLİĞİNDE KIRSAL ALAN KAVRAMI
3.2. AB'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR KIRSAL KALKINMA..
3.3 KIRSAL PLANLAMADA AVRUPA BİRLİĞİ (AB ) POLİTİKALARI VE YANSIMALARI
3.4 AB KIRSAL KALKINMA POLİTİKALARI AMAÇ VE ARAÇLARI
3.5 ÇEŞİTLİ ÜLKELERİN PLANLAMA SİSTEMLERİ
3.5.1 Almanya.
3.5.2 Fransa..
3.5.3 Rusya.
3.5.4.Yunanistan.
3.5.5 Hollanda.
3.6. DEĞERLENDİRME.
4. ÜLKEMİZ KIRSAL ALANLARININ SORUN ALANLARININ SAPTANMASI
4.1.YERLEŞİM SORUNLARI
4.1.1 Kentlerin Kırlar Aleyhine Çok Hızlı Büyümesi
4.1.2 Elverişsiz ve Dağınık Yerleşme Durumu.
4.1.3 Yapı Sorunları
4.1.4 Kırsal Alanda Mülkiyet Sorunu:
4.1.5 Kırsal Alanda Temel Alt Ve Üst Yapı Hizmetleri :
4.1.6 Eğitim Ve Sağlık :
4.2 İNSAN KAYNAKLARI SORUNLARI
4.2.1 Kırların En Yetenekli İnsanlarını Kaybetmesi
4.3 TARIMA DAYALI ÜRETİM YAPISINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR..
4.3.1 Tarımsal Üretimin Yapısı ve Özellikleri
4.3.2. Tarımsal Arazilerin Küçük ve Parçalı Oluşu.
4.4 KAMU HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNDE KARŞILAŞILAN SORUNLAR..
4.4.1 Kırsal Yerleşim Birimlerinin Çoğunun Yerel Hizmet için Uygun Olmayan Büyüklüğü.
4.4.2 Köy Yönetimi Sisteminin Günün Koşullarına Uymayışı
4.4.3 Küçük Belediyelerin Çeşitli Sorunları
4.4.4 Kırsal Alanlara Yönelik Yasal Düzenlemelerdeki Mevzuat Ve Kurumsal Karmaşıklık.
5. ÜLKEMİZDE KIRSAL ALANLARA YÖNELİK YASAL DÜZENLEMELERE İLİŞKİN GENEL BİLGİ VE TARİHÇE
5.1 YÜRÜRLÜKTEKİ YASAL DÜZENLEMELER..
5.1.1 Köy Kanunu (1924 tarih ve 442 sayı).
5.1.2 İmar Kanunu (1985 tarih ve 3194 sayı)/Plansız Alanlar Yönetmeliği
5.1.3 İl Özel İdaresi Kanunu (22/2/20
1.ÜLKE MEKANSAL ORGANİZASYONUNUN TANIMLANMASI BAĞLAMINDA KIRSAL ALANIN KENDİ DOĞASINDAN KAYNAKLI SÜRDÜRÜLEBİLİR PLANLAMA ANLAYIŞI AÇISINDAN KALKINMA, EKOLOJİK VE SEKTÖREL ANLAMI İLE ÖNEMİNİN TANIMLANMASI
1.1 DOĞAL KAYNAKLAR, EKOLOJİK DENGE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK..
1.2 SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE DÖNÜŞÜMLÜ KAYNAK KULLANIMI
1.3 KIRSAL ALAN KAVRAMI:
1.4 KIRSAL ALANLARIN MÜLKİYET STATÜSÜ..
1.5 KIRSAL KALKINMA VE TANIMLARI
1.5.1 Dünyada Kırsal Kalkınma Alanında Ortaya Çıkan Yeni Yönelimler.
1.5.2 Kırsal Kalkınmada Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği Stratejileri
1.5.3 AB. Kırsal Kalkınma Uygulamalarına Yönelik Türkiye'nin Dikkate Alması Gereken Konular.......................................................................................................................
1.6. KIRSAL KALKINMAYA YÖNELİK STRATEJİLER..
1.6.1. Kırsal Kesimde Kalkınmanın Sağlanması
1.6.2 Kurumlar Arası Yetki ve Sorumlulukların Rasyonelleştirilmesi
1.7 SÜRDÜRÜLEBİLİR KIRSAL PLANLAMA YAKLAŞIM ÖZETİ
2. EKONOMİK KALKINMA ANLAMINDA KIRSAL ALANIN KENTSEL PLANLAMANIN BİR PARÇASI OLARAK YENİDEN TANIMLANMASI
2.1 GİRİŞ.
2.2 KIRSAL KALKINMA STRATEJİLERİ :
2.3 KIRSAL ALANLARDA FİZİKİ PLANLAMA..
2.4 KIRSAL ALANIN KENTSEL ALAN PLANLAMASININ TAMAMLAYICISI OLMASI
3. AVRUPA BİRLİĞİ KIRSAL KALKINMA MEVZUATI VE POLİTİKALARI İLE ÇEŞİTLİ ÜLKELERİN PLANLAMA SİSTEMLERİNİN BU KAPSAMDA DEĞERLENDİRİLMESİ
3.1 AVRUPA BİRLİĞİNDE KIRSAL ALAN KAVRAMI
3.2. AB'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR KIRSAL KALKINMA..
3.3 KIRSAL PLANLAMADA AVRUPA BİRLİĞİ (AB ) POLİTİKALARI VE YANSIMALARI
3.4 AB KIRSAL KALKINMA POLİTİKALARI AMAÇ VE ARAÇLARI
3.5 ÇEŞİTLİ ÜLKELERİN PLANLAMA SİSTEMLERİ
3.5.1 Almanya.
3.5.2 Fransa..
3.5.3 Rusya.
3.5.4.Yunanistan.
3.5.5 Hollanda.
3.6. DEĞERLENDİRME.
4. ÜLKEMİZ KIRSAL ALANLARININ SORUN ALANLARININ SAPTANMASI
4.1.YERLEŞİM SORUNLARI
4.1.1 Kentlerin Kırlar Aleyhine Çok Hızlı Büyümesi
4.1.2 Elverişsiz ve Dağınık Yerleşme Durumu.
4.1.3 Yapı Sorunları
4.1.4 Kırsal Alanda Mülkiyet Sorunu:
4.1.5 Kırsal Alanda Temel Alt Ve Üst Yapı Hizmetleri :
4.1.6 Eğitim Ve Sağlık :
4.2 İNSAN KAYNAKLARI SORUNLARI
4.2.1 Kırların En Yetenekli İnsanlarını Kaybetmesi
4.3 TARIMA DAYALI ÜRETİM YAPISINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR..
4.3.1 Tarımsal Üretimin Yapısı ve Özellikleri
4.3.2. Tarımsal Arazilerin Küçük ve Parçalı Oluşu.
4.4 KAMU HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNDE KARŞILAŞILAN SORUNLAR..
4.4.1 Kırsal Yerleşim Birimlerinin Çoğunun Yerel Hizmet için Uygun Olmayan Büyüklüğü.
4.4.2 Köy Yönetimi Sisteminin Günün Koşullarına Uymayışı
4.4.3 Küçük Belediyelerin Çeşitli Sorunları
4.4.4 Kırsal Alanlara Yönelik Yasal Düzenlemelerdeki Mevzuat Ve Kurumsal Karmaşıklık.
5. ÜLKEMİZDE KIRSAL ALANLARA YÖNELİK YASAL DÜZENLEMELERE İLİŞKİN GENEL BİLGİ VE TARİHÇE
5.1 YÜRÜRLÜKTEKİ YASAL DÜZENLEMELER..
5.1.1 Köy Kanunu (1924 tarih ve 442 sayı).
5.1.2 İmar Kanunu (1985 tarih ve 3194 sayı)/Plansız Alanlar Yönetmeliği
5.1.3 İl Özel İdaresi Kanunu (22/2/2005 Tarih Ve 5302 Sayı).
5.1.4 Diğer Yardımcı Kanunlar.
5.1.5 Yürürlükteki Mevzuatın Uygulama Durumu.
5.2 TARİHÇE.
6.KIRSAL ALAN YERLEŞİM TİPOLOJİLERİ
6.1 KIRSAL YERLEŞİM BİRİMİ KÖYLER..
6.2 TARİHİ GELİŞİM...
6.3 KIRSAL GENEL YERLEŞME DESENİ
6.4 JEOMORFOLOJİYE GÖRE KÖY YERLEŞİM TİPOLOJİSİ
6.5 KÖYLERDEKİ YAPI DOKUSUNUN YAPILAŞMA ÖZELLİKLERİNDEN DOĞAN DURUMU
6.5.1 Ev İç Mekanları İle Bütünleşen Avlunun İşlevi
6.5.2 Ev, Avlu, Sokak İlişkisi - Erişilebilirlik.
6.6 SONUÇ:
7.KIRSAL ALANLARA İLİŞKİN PLANLAMA YAKLAŞIMI VE MEVZUAT DEĞERLENDİRMESİ
7.1 KIRSAL ALAN TANIMI :
7.2 KIRSAL ALANLARDA UYGULANACAK GENEL PLANLAMA YAKLAŞIMI :
7.3 BÖLGELERE GÖRE KIRSAL ALAN PLANLAMA YAKLAŞIMI:
7.3.1. Bölgeler Arası Yapı Sorunları- Çözüm Önerileri
7.3.2. Kırsal Planlama İle İlgili Bazı Özel Sorunlar.
7.3.2.1 Nüfus Kaybeden Kırsal Yerleşimler.
7.3.2.2 Yaylak, Kışlak ve Meralarla ilgili Kullanım Esasları
7.3.2.3 Orman Köyleri
7.3.3. Bölgelere Göre Kırsal Alan Planlama İlkeleri
7.3.3.1 Genel Değerlendirme.
7.3.3.2 Bölgelere Göre Değerlendirilecek Veriler.
7.3.4. Bölgeler ve Alt Bölgelere Göre Kırsal Alan Planlama İlkeleri
7.3.4.1 Trakya Ve Marmara Bölgesi:
7.3.4.2 Ege Bölgesi:
Kıyı Ege.
İç Ege.
7.3.4.3 İç Anadolu Bölgesi:
7.3.4.4 Akdeniz Bölgesi:
7.3.4.5 Karadeniz Bölgesi:
Doğu Karadeniz Bölgesi
Orta Karadeniz Bölgesi
Batı Karadeniz Bölgesi
7.3.4.6 Doğu Anadolu Bölgesi:
7.3.4.7 Güneydoğu Anadolu Bölgesi:
7.4 İDARİ YAPILANMA VE MEVZUAT SORUNLARI- ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
7.5 KIRSAL ALAN PLANLAMASI UYGULAMA ARAÇLARI
7.6 KIRSAL ALANLARDA PLANLAMA VE YAPILAŞMA ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK
Bölgelere Göre Kırsal Alan Planlama İlkeleri
Kırsal Alanlarda Yerleşim Tipolojisi Belirleme Kriterleri
Kırsal Alanlarda Uygulanabilecek Planlama Yaklaşımı Genel İlkeleri
Bölgelere Göre Değerlendirilecek Veriler.
Bölgeler ve Alt Bölgelere Göre Kırsal Alan Planlama İlkeleri
Trakya Ve Marmara Bölgesi:
Ege Bölgesi:
Kıyı Ege.
İç Ege
İç Anadolu Bölgesi:
Akdeniz Bölgesi:
Karadeniz Bölgesi:
Doğu Karadeniz Bölgesi
Orta Karadeniz Bölgesi
Batı Karadeniz Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi:
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
